Gramatyka ortografia

PODMIOT

2007-10-07T07:15:00.001-07:00

Odpowiada na pytania kto? co? i najczesniej jest wyrazany rzeczownikiem lub zaimkiem rzeczowym.
Niekiedy podmiotem moze byc inna czesc mowy pod warunkiem ze ma znaczenie rzeczownikowe.
Np: Przymiotnik

Niosl [ slepy ] kulawego

Liczebik:

[ Piec ] jest liczba

[ Dzis ] jest woloso, [ jutro ] smutno.

ROZBIÓR LOGICZNY

2007-10-07T07:14:00.002-07:00

czesci zdania:

1)Podmiot
2)Orzeczenie
3)Dopelnienie
4)Przydawka
5)Okoliczniki (czasu, miejsca, przyczyny, celu, warunku itp.)

WYKRZYKNIK

2007-10-07T07:12:00.003-07:00

Uwydatnia stan uczucia, lub woli mowiacego.
np. Radosc, obawe, podziw (ach!, och!, hej!, hurra!)

O znaczeniu wykrzyknikow decyduje sens calej wypowiedzi i intonacja glosu.

PARTYKULA

2007-10-07T07:12:00.001-07:00

Przgotowuje sluchacza do wlasciwego zrozumienia calej wypowiedzi,albo podkresla waznosc jej czesci.

Np:
1) Partykula pytajaca: Czy?
2) Partykula zyczaca: Oby
3) Partykula rozkazujaca: Niech
4) Partykula przypuszczajaca: by, bym, bys

SPÓJNIK

2007-10-07T07:05:00.000-07:00

Jest to wyraz nieodmienny, ktory wiaze dwa wyrazy lub dwa zdania i wydatnia stosunek jaki miedzy nimi zachodzi:

Np. i, a, ale, lecz, bo, że, ponieważ, gdy, jeżeli, żebys, gdybys

1) Stosunek lacznosc podkresla spojnik (i, czasem a)
2) Stosunek rozlacznosci oznaczamy za pomoca spojnikow (albo, lub, badz)
3) Stosunek przeciwstawnosci podkreslaja spojniki (a, ale, lecz, jednak, jednakze)

Zdanie glowne, wyraza jakies twierdzenie, ktore zostaje czesciowo ograniczone w zdaniu podrzednym rozpoczynajacym sie od lecz, jednak, ale.

IMIESLOWY

2007-10-07T07:03:00.000-07:00

Od czasownika pochodza imieslowy:

1) Imieslow przymiotnikowy czynny (ący, ąca, ące)
2) Imieslow przymiotnikowy bierny (ny, na , ne, ty, ta, te)

Imieslow przyslowkowy

1) wspolczesny - ąc
2) uprzedni - iszy, wszy

CZASOWNIK

2007-10-07T04:22:00.002-07:00

Czasownik odmienia sie przez
1) osoby
2) czasy
3) tryby
4) strony

Podstawowa forma czasownika jest bezokolicznik

CZASY:
1.Terazniejszy
2.Przeszly
3.Przyszly

STRONY:
1. Bierna
2. Czynna
3. Zwrotna

TRYBY:
1. Oznajmujacy - orzekujacy
2. Warunkowy - przypuszczajacy
3. Rozkazujacy

ZAIMEK LICZEBNY

2007-10-07T04:22:00.001-07:00

np: tyle, wszystek, każdy, kilka, ile, iles, zaden

ZAIMEK PRZYSŁOWNY

2007-10-07T04:05:00.000-07:00

Wystepuje zastepczo zamiast przyslówka i mniej dokladnie nazywaja sposob, miejsce i czas.

1. Pytajace - Jak?, Gdzie?, Skąd?, Dokąd?

2. Wskazujące - Ten, tam, dlatego, dopóty

3. Względne - Jak, gdzie, skad,

4. Nieokreslone - Jakos, jak, badz gdzies

5. Przeczace - nikad, nigdy

6. Upowszechniajace - wszedzie, zawsze

PRZYSŁÓWEK

2007-10-07T04:00:00.000-07:00

Jest to czesc mowy odpowiadajaca na pytanie:
Jak? Kiedy? Gdzie?

Jest to wyraz nieodmieniany, ktory nazywa wlasciwosci stanu, okresla miejsce lub czas.
Przyslówki oznaczajace wlasciwosci no: glosno, zgrabnie, lekko, malo, chetnie.

Przyslowki oznaczajace miejsce; blisko, daleko, wysoko

Przyslowki oznaczajace czas; dzis, jutro, zima, nastepnie

Przyslowek liczby i miary; duzo, malo, nieco, troche

Przyslowek podlega stopniowaniu, np:
dobrze, lepiej, najlepiej
malo, mniej, najmniej

ZAIMEK PRZYMIOTNY

2007-10-06T17:22:00.000-07:00

Wskazują jakosc w sposob ogólniejszy niż przymiotnik.
Rozróżniamy:

1. Wskazujące - ten, tamten, ów, taki sam, inny

2. Pytające - jaki?, który?, czyj? itp.

3. Nieokreslone - jakis, jakikolwiek, pewien, nijaki, czyjkolwiek.

4. Dzierżawcze - mój, twój, nasz, wasz, swój.

5. Przeczące - niczyj, nijaki

6. Upowszechniające - każdy.

PRZYMIOTNIK

2007-10-06T14:15:00.001-07:00

Jest to czesc mowy okreslajaca cechy i wlasciwosci rzeczy. Odpowiada na pytanie: Jaki? Jaka? Jakie?
Przymiotnik okresla takie jakosci rzeczy jak: barwa, ksztalt, rozmiar, ciezar, smak, zapach, dzwiek, material itp.

Przymiotnika mozna uzyc do nazwania osob i rzeczy, np: Duzo jest zlych na swiecie, a malo dobrych.
Przymiotniki mozna stopniowac w kierunku dodatnik i ujemnym. Stopien wyzszy przymiotnika tworzy sie dodajac koncowke -"szy"; a najwyzszy - przedrostek - "naj" i koncowke - "szy".
Stopien wyzszy przymiornika: silniejszy, mocniejszy, ladniejszy itp.
Stopien najwyzszy przymiotnika: najsilniejszy, najladniejszy, najmadrzejszy itp.
Niektore przymiotniki mozna stopniowac tylko w sposob opisowy.
Np: Rycerski, znany.

Stopniowanie w kieunku ujemnym zawsze jest opisowe.
Jest grupa przymiotnikow, ktore nie podlegaja stopniowaniu.
Np: żelazny, blaszany, wczorajszy, górski.

Jest rowniez grupa przymiotników, które w stopniu wyższym i najwyższym zmieniają sie:
Np:
dobry - lepszy - najlepszy
zly - gorszy - najgorszy
duży - większy - największy

Przymiotniki odmieniają się przez:
1. Przypadki
2. Liczby
3. Rodzaje

ZAIMEK RZECZOWY

2007-10-06T14:05:00.000-07:00

Odpowiada na pytanie kto? co? ale ma ogolniejsze mniej ograniczone znaczenie.

Dziela sie:

1. Osobowe (ja, ty, my, wy)
Odmieniaja sie przez przypadki

2. Zaimki wskazujace (ona, on, ten, tamten)

3. Zaimek zwrotny (siebie, sobie, sie, soba)

4. Zaimki pytajace (kto, co, ktoz, coz)

5. Zaimki wzgledne (kto, co)

6. Zaimki nieokreslone (ktos, cos, cokolwiek, ktokolwiek)

Rzeczownik

2007-10-06T13:52:00.000-07:00

Wyrazem, ktory najczesciej nazywamy przedmiot jest rzeczownik. Odpowiada on na pytania kto? i co?

Rzeczowniki dziela sie na:

I.

1.Osobowe (zolnierz, chlopiec, Polak)
2.Nieosobowe (pies, stol, motyl)

II.

1.Żywotne (pies, kot, motyl)
2.Nieżywotne (stol, zeszyt, gora)

III.

1.Rzeczowiniki zmyslowe
2.Rzeczowniki umyslowe (sprawiedliwosc, sila, zasluga)

IV.

1.Pospolite (stol, kot, pies)
2.Wlasne (Marysia, Polak, Hiszpan, nazwy dziel sztuki)

V.

Rzeczowniki zbiorowe - Uwydatniaja wielkosc, mnogosc, zlozonosc przedmiotu. (mlodziez, panstwo, towarzystwo, chlopstwo)

RZECZOWNIKI ODMIENIAMY PRZEZ:

1. Rodzaje (meski, zenski, nijaki)
2. Liczby (pojedyncza, mnoga)
3. Przypadki

Rodzaj rzeczownikow osobowych zwiazany jest z rodzajem naturalnym i nazywamy go rodzajem naturalnym. Rodzaj rzeczownikow niezywotnych zalezy tylko od formy wyrazu i dlatego nazywa sie rodzajem gramatycznym.

Niektore rzeczowniki nie maja liczby pojedynczej (Tatry, Karpaty, Wegry, plecy)

Nie maja liczby mnogiej rzeczowniki wlasne (Krakow, Wisla)